KIVI field note banner: two pens that always work, ballpoint and pencil
Veldnotitie

5 september 2026
Roel Schatorje
5 minuten

Werkt steenpapier met een gewone pen?

Ja. Een gewone balpen en een potlood zijn de beste keuze op steenpapier, en je hebt voor dagelijks gebruik geen speciale weerbestendige pen nodig. Rollerball, gel en vulpen schrijven er ook op, ze drogen alleen wat trager omdat het oppervlak de inkt niet opzuigt. De echte vraag is dus niet of je pen werkt, maar of je een verse lijn een tel geeft voordat je hand eroverheen gaat. Die ene gewoonte is de hele truc.

Hieronder wat er per soort pen gebeurt, en waarom.

Waarom inkt zich anders gedraagt op steenpapier

Gewoon papier zuigt inkt op. De vezel trekt de vloeistof het vel in, en daarom droogt een vulpenlijn snel en loopt een marker uit. Steenpapier heeft geen vezel. De inkt blijft op een glad, licht krijtachtig oppervlak liggen in plaats van erin te zakken, dus hij droogt door verdamping en contact, niet door opzuigen. Dat ene feit verklaart alles hieronder: wat snel grijpt, wat een moment langer nat blijft, en wat je kunt uitvegen als je haast hebt.

Balpen en potlood: de makkelijke winnaars

Een gewone balpen is de beste match. De dikke, kleverige inkt grijpt het oppervlak en zet snel, dus een verse lijn overleeft een natte duim of het omslaan van een pagina. Niks bijzonders, de pen in je jas voldoet.

Potlood is net zo goed, buiten misschien beter. Grafiet trekt zich niets van vocht aan en hecht prima op het licht krijtachtige oppervlak, donkerder en gladder dan op gewoon papier. Schrijf je in de regen, dan slaat een potlood nooit over en loopt het nooit uit.

Gel en rollerball: prima, met een tel geduld

Gel- en rollerballpennen leggen een mooie lijn neer, en ze werken hier. De adder is de droogtijd. Hun waterbasisinkt blijft een tel of twee langer op het oppervlak liggen dan op gewoon papier, dus een snelle hand of een snel omgeslagen pagina veegt een verse lijn uit. Geef het een moment en het is klaar. In aanhoudende regen kan een natte waterbasislijn nog steeds loslaten, en daarom wint de balpen op de dag dat je echt buiten staat.

Vulpen: ja, en beter dan je verwacht

Steenpapier is verrassend goed voor een vulpen. Er is geen vezel om uit te lopen of door te slaan, dus lijnen blijven scherp en schaduw komt mooi uit. Of een droge lijn daarna tegen water kan, hangt af van je inkt en niet van het vel: de meeste vulpeninkt is niet watervast, op geen enkel papier, dus neem buiten een balpen of potlood mee. Twee kanttekeningen. Het drogen gaat traag, merkbaar trager dan op goed vulpenpapier, dus uitvegen is het grootste risico. En het gevoel is gladder, bijna glibberig, wat de een fijn vindt en de ander te weinig grip. Probeer een pagina voor je je lievelingspen eraan toevertrouwt.

Over de zorg dat het krijtachtige oppervlak je punt slijt: bij normaal schrijven merk je dat niet. Je schuurt geen punt weg door veldnotities te maken.

Stiften en markers

Permanente stift werkt en blijft staan. Markers en waterbasisstiften liggen bovenop en kunnen uitvegen onder een hand of een mouw tot ze droog zijn, hetzelfde droogverhaal als gel. Voor een boekje waar je buiten in krast maakt niks daarvan uit. Voor nauwkeurig kleurcoderen aan je bureau: geef elke haal een moment.

De ene regel die alles dekt

Laat een verse lijn een tel drogen voor je hand eroverheen gaat. Dat is de hele vaardigheid. Pak een balpen of potlood als je echt in de nattigheid zit, hou de gelpen of vulpen voor rustiger momenten, en je denkt er nooit meer over na. De pen die je al hebt werkt vrijwel zeker. Hier scheiden steenpapier en gecoat papier ook: op Rite in the Rain en ander gecoat papier parelt waterbasisinkt van het oppervlak af in plaats van traag te drogen, dus gel en vulpen vallen daar praktisch af. Steenpapier neemt ze aan; het vraagt alleen geduld.

Veelgestelde vragen

Heb ik een speciale pen nodig voor steenpapier? Nee. Een gewone balpen of potlood is ideaal. Speciale weerbestendige pennen bestaan, maar die heb je alleen nodig als je in stevige regen schrijft en wil dat waterbasisinkt het overleeft.

Veegt gel- of vulpeninkt uit? Dat kan, tot hij droog is, omdat het oppervlak niet opzuigt. Geef een lijn een tel voordat je hand er overheen gaat.

Slijt steenpapier mijn pen of punt? Niet op een manier die je bij normaal schrijven merkt.

Welke pen is het best in de regen? Een potlood, of een balpen. Allebei slaan schoon aan op een vochtige pagina en lopen niet uit.

De korte versie

Steenpapier neemt de pen aan die je al bij je hebt. Balpen en potlood zijn ideaal, gel en vulpen werken met een moment om te drogen, en alleen stevige regen maakt de balpen de duidelijke keuze. Het oppervlak zuigt niet op, dus alles ligt bovenop en zet een tikje trager, een gewoonte om te leren, geen gebrek om bang voor te zijn.

Dus als je een veldboekje kiest, is de pen niet waar je je zorgen om hoeft te maken. Zie hoe ons B6-notitieboek van steenpapier een lijn aanneemt op de productpagina. Geen boom, geen bleek, geen proceswater, en hier staat wat dat in cijfers wel en niet betekent.

In oktober ligt het er

KIVI B6, gelijnd, 80 pagina's, € 14,95. Wachtlijst geeft 10% korting.