Waterbestendig notitieboek voor het kamperen: waar het echt op aankomt

Een kampeerboekje bezwijkt op een manier die een bureau-notitieboek nooit meemaakt, en regen is maar de helft van het verhaal. Een goed waterbestendig notitieboek voor het kamperen is er een waarbij het vel zelf geen water opneemt. Een nacht condens in de tent, een ochtend met dauw, een bui die je onderweg pakt: de bladzijde wordt er niet pulperig van en je inkt loopt niet uit. Dat streept meteen het meeste weg wat als "kampeerdagboek" verkocht wordt, want een groot deel daarvan is gewoon papier met een mooie kaft en wat invulvakjes. En het betekent weten waar zo'n vel juist op zijn best is, want dat is niet de regen maar de kou.

Dat is het korte antwoord. Hieronder het langere, want het verkeerde boekje is een les die je op de tweede natte nacht leert, niet in de winkel.

De valstrik in het woord "waterdicht"

Zoek op een waterbestendig notitieboek en de eerste pagina is grofweg twee dingen. Lijstjes die telkens dezelfde handvol merken opsommen, en boekjes met een mooie kaft en voorgedrukte vakjes voor datum, kampplek en weer. Lees de reviews van dat tweede soort en je ontdekt dat de bladzijden gewoon papier zijn. De verkoper zette "waterdicht" in de titel omdat jij dat intypte, niet omdat het vel iets doet als de tent om drie uur 's nachts begint te druppelen.

Er is een tweede groep die de nattigheid wél aankan, en die splitst in twee aanpakken die niet hetzelfde zijn. De ene is gecoat papier: gewoon houtpulppapier met een waterafstotende laag, zodat druppels eraf rollen. Rite in the Rain is hier de bekendste naam, met decennia veldgebruik erachter, dus dat is een serieus product. De andere is een vel zonder houtvezel erin, zodat er om te beginnen niets is dat water opzuigt. Steenpapier, wat wij maken, werkt zo. Geen van beide is vanzelf beter. Ze lossen hetzelfde probleem van twee kanten op, en wat bij jou past hangt af van je pen, je klimaat en waar het boekje tussen de trips ligt.

Het vocht dat een kampeerboekje echt tegenkomt

Dit is het stuk dat de lijstjes overslaan. Op een kampeertrip is de regen zelden wat je boekje sloopt. Het stille, constante vocht is dat wel.

Condens in de tent is de grootste. Twee mensen die een nacht in een kleine nylon ruimte ademen, en tegen de ochtend is de binnenkant nat en alles wat ertegenaan ligt ook. Een boekje in het deurvak of onder de rand van je matje kan klam zijn nog voor je koffie hebt gezet. Dan is er de dauw, die de buitenkant van een rugzak doorweekt die een nacht buiten stond, en het zweet dat een fles achterlaat in een zijvak. Niks daarvan is spectaculair weer. Alles bij elkaar maakt het een houtpapieren bladzijde zacht, golvend en grauw. Een niet-absorberend vel merkt er niks van. Je veegt de kaft af en slaat een vlakke, droge pagina open.

Waar het op aankomt, op volgorde

Vergeet de mooie kaft en de invulvakjes. Vijf dingen bepalen of een boekje een seizoen aan trips overleeft.

1. Het vel neemt geen water op. Dit is de kern. Een bladzijde die water opzuigt gaat golven, wordt doorzichtig en laat inkt uitlopen of loslaten. Een niet-absorberend vel laat het eraf lopen en blijft vlak.
2. Je schrijft er met de pen op die je al bij je hebt. Een balpen of potlood moet schoon schrijven op een klamme pagina, zonder speciale pen die je kwijtraakt. Verderop meer over waarom de balpen wint.
3. Het blijft soepel in de kou. Herfst- en bergtrips zijn waar goedkope gelamineerde blokjes stijf worden en breken bij de vouw. Een goed vel blijft zacht genoeg om terug te vouwen en met koude handen te beschrijven.
4. Het overleeft een volgepropte rugzak. Nat gewoon papier scheurt bij de vouw. Een steviger vel neemt een geplette hoek, een natte duim en een haastig gepakte tas zonder bladzijden te verliezen.
5. Het blijft leesbaar. Inkt die niet uitloopt en een pagina die vlak blijft, zodat de aantekening van vorig jaar nog steeds te gebruiken is als je de trip herhaalt.

Kou is waar dit vel wint

Hier zit het echte verschil met papier, en het valt in jouw voordeel uit. Een vel zonder vezel houdt geen vocht vast, dus er zit ook niets in dat kan bevriezen. Het blijft soepel in vorst en ijzige mist, waar klam houtpapier stijf wordt en bij de vouw scheurt. Een potlood pakt er bovendien donkerder op dan op gewoon papier, precies wanneer je handen koud zijn en je niet hard wilt drukken.

Twee grenzen, voor de volledigheid, allebei aan het uiterste van de schaal. Steenpapier vervormt pas boven de 120 graden, en daarom kan het niet door een laserprinter. Buiten kom je dat nergens tegen. En laat je een vel maandenlang in de volle zon liggen, dan breekt UV het bindmiddel af. In een jaszak, een tas of een la gebeurt er niets.

Waarom een balpen een dure pen verslaat

De pen doet meer dan mensen denken. Op een niet-absorberend vel ligt de inkt bovenop het oppervlak in plaats van erin te trekken, dus een gel- of vulpenlijn droogt een tel langer en een koude, natte duim kan hem uitvegen. Een gewone balpen duwt een dikke, kleverige inkt die zich aan het oppervlak vastgrijpt en snel droogt, precies wat je wil in een tentopening met de regen schuin naar binnen. Potlood is nog vergevingsgezinder, want grafiet trekt zich niks aan van vocht en grijpt een licht krijtachtig oppervlak prima. Het advies is dus saai: gebruik de balpen die al in je jas zit, of een potlood, en sla de dure weerbestendige pen over tenzij je er toevallig een hebt.

Waar een kampeerboekje eigenlijk voor is

De helft van de "kampeerdagboeken" die verkocht worden zijn herinneringsboekjes, met vakjes voor met wie je ging en wat je kookte. Niks mis mee. Maar een veldboekje verdient zijn plek door de praktische notities die de volgende trip beter maken, en die zijn elke keer het opschrijven waard:

• De kampplek en precies waar je de tent zette, zodat je terugkomt op het vlakke, beschutte plekje en het schuine plekje overslaat.
• Waterbronnen en hoe ver ze lagen, want tegen volgend seizoen ben je het vergeten en bij schemer telt het.
• Het weer door de nacht en de laagste temperatuur, wat je vertelt welke slaapzak en lagen je echt nodig had.
• Welke uitrusting zijn gewicht waard was en wat ongebruikt in de tas bleef, de notitie die je pak over de jaren lichter maakt.
• De route eruit en erin, splitsingen en tijden, zodat een tocht die je één keer deed er een is die je kunt herhalen.

Een gewone gelijnde bladzijde en de gewoonte verslaan een sjabloon dat je op de tweede avond al niet meer invult.

Formaat, binding en gewicht voor in de rugzak

Voor het kamperen zou ik een zakformaatje nemen boven een groot boek. Een B6 glijdt in een jaszak of de klep van een rugzak en geeft nog een volle breedte om overheen te schrijven, waar een A6 krap wordt zodra je een paar regels per dag noteert. De binding is een echte keuze. Een spiraal ligt kurkvlak voor notities op één knie in de tentopening en vouwt helemaal terug op zichzelf, terwijl een genaaid of gelijmd boekje slanker is en geen draad heeft die aan een meshvak blijft haken. Op gewicht hoef je nauwelijks te letten: de vellen van een B6 in steenpapier wegen ongeveer veertig gram meer dan dezelfde vellen in papier, wat je in een rugzak niet voelt. Dezelfde afweging speelt bij ander veldwerk; voor op het water schreven we een aparte gids over het beste notitieboek om te vissen.

Is steenpapier de groenere keuze voor een kampeerboekje?

Als duurzaamheid de tweede vraag is na stevigheid, verdient die een eerlijk antwoord in plaats van één vleiend getal. Tegenover papier van verse houtpulp is de productiewinst van steenpapier concreet: geen bomen gekapt, geen proceswater bij het vormen van het vel, geen bleek. Een CO2-percentage noemen we niet. Wij hebben onze eigen voetafdruk doorgerekend en kwamen tot de conclusie dat steenpapier op CO2 ongeveer gelijkspeelt met gewoon papier: het wint in de productie en verliest dat weer bij de verbranding, omdat het plastic dat het vel bij elkaar houdt fossiel is. De hele berekening, met bronnen en met de plekken waar hij wankelt, staat in wij rekenden de CO2 van ons eigen notitieboek uit.

De keerzijden zijn even echt, en ze tellen voor een boekje dat je ooit op een camping weggooit. Steenpapier bevat plastic, dus het is niet biologisch afbreekbaar, niet composteerbaar en niet plasticvrij, drie claims die je er nooit naast zou moeten zien staan. Het is technisch recyclebaar met ander HDPE, maar heel weinig huishoudelijke inzamelingen nemen het al aan, iets wat we apart uitzochten in ons stuk over of steenpapier recyclebaar is. Lees dat voor je aanneemt dat de recyclebak de cirkel sluit, want voor de meeste mensen doet die dat nog niet.

Veelgestelde vragen

Is een kampeerboekje ooit echt waterdicht? Geen bladzijde is duikuitrusting. Een goed boekje is waterbestendig: regen, dauw, tentcondens en natte handen deren het niet omdat het vel geen water opneemt. Onderdompelen vindt de grens, en waar die precies ligt hebben we nog niet gemeten; dat doen we zodra onze proefdruk er is, en dan publiceren we het resultaat.

Kan ik er met een gewone pen op schrijven? Ja, en dat moet je ook. Balpen en potlood zijn ideaal op een niet-absorberend vel. Gel en vulpen werken, maar drogen iets trager, dus een koude duim kan een verse lijn uitvegen.

Spiraal of gebonden voor het kamperen? Spiraal ligt vlak voor notities met één hand en vouwt helemaal terug. Gebonden is slanker en heeft niets dat aan een meshvak haakt. Allebei prima; het hangt af van hoe je in een tentopening schrijft.

Overleeft het een nacht in de auto? Ja. Condens, dauw en een klamme tentzak doen het vel niets, en dat is precies waar gewoon papier op stukloopt.

Werkt het in de kou? Daar is het op zijn best. Het blijft soepel op vrieskoude ochtenden en in bevriezende nevel waar klam houtpapier stijf wordt en bij de vouw scheurt.

De korte versie

Een goed waterbestendig notitieboek voor het kamperen is er een waarbij het vel zelf water weigert, zodat een balpen- of potloodlijn dauw, tentcondens en regen doorstaat zonder dat de pagina pulperig wordt. Koop om het niet-absorberende vel, niet om de kaft of de invulvakjes, en gebruik de pen die al in je rugzak zit. Steenpapier doet dat werk, het is op zijn best op de koude klamme ochtenden waar gewoon papier op stukloopt, en het doet het zonder de boom, het proceswater en de bleek.

Dus voor je volgende trip: wat overleeft liever het weer, je boekje of de marketing? Op de productpagina zie je hoe ons B6-notitieboek van steenpapier een natte ochtend doorstaat. Geen boom, geen bleek, geen proceswater, en hier staat wat dat in cijfers wel en niet betekent.